Bondost
Bondost — ser farmerski pochodzący ze Szwecji, robiony z mleka krowiego, często z dodatkiem kminu rzymskiego albo kminku, dojrzewa zwykle 6-8 tygodni.
Nazwa powstała od szwedzkiego słowa oznaczającego gospodarza, stąd klasyczny związek z prostą, wiejską produkcją. Produkowany bywa zarówno w Szwecji, jak i poza nią – w USA spotyka się lokalne wersje.
Smak ma łagodny, lekko słonawy profil; aromat zależy od dodatków – kminek nadaje wyraźną korzenną nutę, kmin rzymski intensywniejszy, cieplejszy. Struktura wypada między miękkim a półtwardym – sprężysta przy krojeniu, mięknie pod wpływem ciepła. Przy dłuższym dojrzewaniu traci wilgotność i staje się bardziej kruchy.
Zastosowania – plasterki na kanapki i smörgås, topienie w zapiekankach i grillach, pokruszony do sałatek ziemniaczanych, element deski serów, w tartach i quiche. Bondost dobrze znosi krótkie podgrzewanie – zyska lekko ciągnącą teksturę bez nadmiernego olejenia.
- kanapka ze świeżym ogórkiem i koperkiem,
- zapiekanka ziemniaczana z cebulą i śmietaną,
- skandynawski smörgås z wędzonym łososiem,
- amerykański styl grilled cheese jako łagodniejsza alternatywa dla cheddar.
W popularnych przepisach bondost służy jako baza do prostych, rustykalnych dań: w smörgås uzupełnia delikatne ryby i warzywa, w zapiekankach łagodzi intensywne smaki boczku czy cebuli, a w wersjach amerykańskich podkreśla kremowość sosów serowych bez dominującej ostrości.
Warianty: świeższy bondost daje miękką, niemal twarogową konsystencję; dłużej dojrzewający staje się twardszy i bardziej słony. Jeśli trzeba zastąpić bondost, sprawdzi się młoda gouda lub ser farmerski (farmer cheese) – wpływ na smak: gouda doda niewielkiej słodyczy i lepsze topnienie, twaróg obniży kremowość.
Przechowywanie: owinąć w pergamin i umieścić w pojemniku w lodówce – uniknąć szczelnego plastiku, który powoduje kondensację. Pułapki początkujących: zbyt cienkie plastry łatwo się kruszą, zamrażanie niszczy strukturę, długie przechowywanie wysusza i intensyfikuje słoność.
Czy bondost dobrze się topi? Tak – topi się równomiernie, ale nie daje mocnego ciągnięcia jak cheddar. Czy nazwa jest chroniona? Nie – produkcja poza Szwecją jest powszechna. Czy kminek konieczny? Nie – dodatek zależy od preferencji; zmienia aromat istotnie.
ciekawostka: słowo „bond” w skandynawzkich językach oznacza gospodarza-rolnika – stąd nazwa „ser gospodarza”. W Polsce bondost dostępny w delikatesach i większych marketach; cena zwykle w granicach 30-70 zł/kg, oferty pojawiają się pod markami szwedzkimi i lokalnymi producentami.
