Coca de Sant Joan (Salada) (Placek z kiełbasą i warzywami)

Coca de Sant Joan (salada) — kataloński drożdżowy placek z warzywami i mięsnym dodatkiem, pojawiający się tradycyjnie podczas obchodów święta Sant Joan (Nocy Świętojańskiej).

Wywodzi się z ludowego Cóc – pierwotnego jajecznego placka z ofiar dla kultu słońca – i należy do szerokiej rodziny coca rozsianej po wschodnim, śródziemnomorskim wybrzeżu Hiszpanii. Spotykane warianty obejmują salada (słoną) oraz dulce (słodką).

Tekstura: ciasto drożdżowe z chrupiącymi brzegami i miękkim, porowatym środkiem. Smak zrównoważony między słodyczą pieczonych pomidorów i papryk a tłustością i pikantnością kiełbasy – często używana sobrasada wnosi dymno-paprykową nutę. Przy pracy z pomidorami uważać na nadmiar wilgoci, bo zamoczy spód, a zbyt słone kiełbasy mogą zdominować cały placek.

• serwowanie na ulicznych stoiskach podczas festynów i pikników;
• towarzyszenie lampce Cava zamiast ciężkich win;
• warianty domowe jako szybki obiad z resztek warzyw i wędlin;
• pieczenie w formie prostokątnej w piekarniku domowym lub w piecu opalanym drewnem.

W praktyce kulinarnej najpopularniejsze przepisy dzielą się na: dulce z kremami, migdałami i owocami kandyzowanymi oraz salada z papryką, cebulą, pomidorami i mięsnymi dodatkami. W prowincji Alicante pojawia się coca amb tonyina z tuńczykiem; w wielu rejonach stosuje się lokalną sobrasadę zamiast zwykłej kiełbasy.

Warianty i zamienniki mają praktyczne znaczenie: zamiast świeżej kiełbasy użycie tuńczyka konserwowego obniży tłustość i przyspieszy przygotowanie; wersja bezglutenowa z mąkami mieszanymi zmieni strukturę na mniej elastyczną, za to nada placek wyraźniejszą kruchość. Zmiana ilości oliwy w cieście wpływa bezpośrednio na listki i chrupkość skórki.

Przechowywanie i pułapki początkujących

Przechowywać w papierowej torbie lub luźno przykryty, żeby nie zaparował spód; w lodówce schłodzona coca traci część chrupkości, najlepiej odgrzewać w piekarniku 5-10 minut. Częste błędy: nakładanie zbyt mokrych dodatków na surowe ciasto, niedopieczone wnętrze z powodu zbyt niskiej temperatury oraz przeciążenie placka grubą warstwą składników, przez co spód nie dopieka się równomiernie.

Czy coca jest słona czy słodka? Oba warianty należą do tradycji – w nazwie salada oznacza wersję słoną; dulce to słodka alternatywa. Czy można mrozić? Tak, ale poprzednie rozmrożenie i podgrzanie w piekarniku przywróci najlepszą teksturę. Jak doprawiać? Umiarkowanie soli przy użyciu wędlin; zamiast soli lepiej dodać odrobinę ostrej papryki.

Ciekawostka historyczna: zwyczaj jedzenia cocas poza domem pochodzi z wierzeń zapobiegających pechowi po spożyciu placka we własnym domu. W Polsce coca pojawia się sezonowo w piekarniach i bistro z kuchnią śródziemnomorską – cena za placek średniej wielkości zwykle mieści się w przedziale 25-60 zł, zależnie od dodatków.