Icaco / Abajeru / Cocoplum / Paradise Plum / Fat Pork
Icaco (Chrysobalanus icaco) pojawia się jako niskie drzewo lub krzew owocowy rosnący w strefie tropikalnej – przede wszystkim w Ameryce Środkowej i na Karaibach. Znany też pod nazwami Abajeru, Cocoplum, Paradise Plum, Fat Pork oraz Hog Plum, dostarcza kulistych owoców o średnicy od ok. 2,5 cm do około 5 cm, zależnie od stanowiska.
Roślina preferuje wybrzeża – owoce z drzew nad morzem zwykle są większe i jaśniejsze niż te z wnętrza lądu, gdzie częściej przybierają ciemnofioletową barwę przypominającą śliwkę. W większych owocach miąższ jest biały, czasem lekko różowawy, o gąbczastej strukturze i łagodnie słodkawym smaku; stąd lokalne przezwiska takie jak Fat Pork – tłusta wieprzowina.
Najcenniejsze kulinarnie bywają jednak jądra nasion – białe, jadalne nasiona spożywa się na surowo, po uprażeniu lub stosuje do tłoczenia oleju. W zachodniej Afryce jądra nasion są mielone na proszek, suszone i używane jako przyprawa pod różnymi nazwami: Gbafilo, Itsekiri, Umilo, Emilo, Omilo.
Tekstura miąższu – gąbczasta i umiarkowanie soczysta – sprawdza się tam, gdzie potrzebna jest subtelna, nieagresywna słodycz; skórka bywa cienka i jadalna. Uwaga na bardzo dojrzałe owoce – nadmiar miękkości może sygnalizować fermentację, a w złym stanie smak staje się wodnisty.
- surowe jako przekąska lub dodatek do sałatek owocowych;
- uprażone nasiona jako przekąska lub składnik mieszanek orzechowych;
- tłoczenie nasion na olej – lokalne zastosowanie w kuchniach karaibskich i afrykańskich;
- konfitury i dżemy – gdy miąższ jest większy i mniej wodnisty;
- mielone jądra jako przyprawa w potrawach zachodnioafrykańskich.
W kuchniach karaibskich icaco pojawia się w prostych deserach, jako dodatek do curry czy w marynatach, gdzie neutralny smak miąższu łagodzi ostrość przypraw. W Afryce Zachodniej mielone jądra mogą wzbogacać gulasze i sosy; na Barbadosie i Trynidadzie uprażone nasiona traktowane bywają jak lokalna orzechowa przekąska.
Przy braku icaco sensownym zamiennikiem miąższu będzie mniej aromatyczna śliwka lub świeży kokosowy kawałek do tekstury – jednak smak i zachowanie przy obróbce zmienią się. Jeśli zależy na użyciu nasion, można eksperymentować z migdałem w profilach olejowych, choć aromat będzie inny.
Przechowywanie: świeże owoce najlepiej w chłodnym miejscu do kilku dni; nadmierne schłodzenie może powodować brunatnienie skóry. Pułapki początkujących – zbieranie zbyt dojrzałych owoców, mylenie nasion z pestkami skażonymi pleśnią, oraz próba długiego przechowywania miękkiego miąższu bez obróbki.
czy nasiona są jadalne? tak – białe jądra jadalne surowe i po uprażeniu; czy owoc nadaje się do tłoczenia oleju? tak, lokalnie używany jest olej z nasion; czy można go zastąpić w przepisach? miąższ zastąpić można łagodnymi śliwkami, nasiona natomiast orzechami o neutralnym smaku, ale efekt kulinarny ulegnie zmianie.
Ciekawostka: nazwy takie jak Fat Pork pojawiły się z powodu mięsistej konsystencji miąższu w dużych owocach – porównanie powstało lokalnie na Barbadosie i Trynidadzie. W Polsce icaco bywa rzadko spotykane – dostępne sporadycznie w sklepach z egzotyką lub od importerów specjalistycznych; cena i dostępność zmienne, zwykle wyższe niż u lokalnych owoców.
